Trafikten Men Edilmiş, Muayenesiz veya Plakasız Araç Nasıl Taşınır?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 21 inci maddesi tek cümleyle başlıyor: tescil edilen araçlar, tescil belgesi ve tescil plakası alınmadan karayollarına çıkarılamaz. Aynı maddede hurdaya çıkarılmış araçların karayolunda sürülmesinin yasak olduğu yazıyor. Bunlar yoruma açık cümleler değil.

Muayene tarafı 34 üncü maddede. Motorlu araçların muayenelerinin yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılması zorunlu tutulmuş, muayenesi yapılmamış araçla trafiğe çıkılması hâlinde araç sahibine idari para cezası verileceği ve verilen sürenin sonunda hâlâ muayenesiz ya da emniyetsiz raporlu araçların trafikten men edilerek en yakın muayene istasyonuna gönderileceği yazılmış.

Ceza tutarlarını buraya yazmıyoruz, her yıl değişiyor.

İkisi de aracı yoldan alıyor, sebepleri taban tabana zıt. Trafikten çekme araç sahibinin kendi talebiyle yapılan bir tescil işlemi. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün tescil sayfasında işlemin evrak listesi duruyor ve o listede muayene şartı aranmadığı açıkça yazılı.

Uzun süre kullanılmayacak araçlarda tercih ediliyor.

Trafikten men ise idarenin kararı. Kanuna ya da yönetmeliğe aykırı bir durum tespit edildiğinde araç yoldan alınıyor ve eksiklik giderilene kadar trafiğe çıkmasına izin verilmiyor. Yönetmeliğin 125 inci maddesi bu işin usulünü baştan sona tarif ediyor, otoparka teslimin tutanakla yapılmasına kadar.

Pratik fark şurada: çekme belgeli araç sahibinin elinde, men edilen araç çoğu zaman otoparkta. Birincide taşımayı sen planlıyorsun, ikincide çıkış şartı tamamlanmadan araç kapıdan çıkmıyor.

Önce mevzuatın kendi yolunu bilmekte fayda var, çünkü bu sınıfta çekici otomatik olarak tek seçenek değil.

Yönetmeliğin 125 inci maddesi, Kanunun 34 üncü maddesi gereğince trafikten men edilen araçlara muayenelerini yaptırmak amacıyla “Geçici Olarak Trafiğe Çıkış İzin Belgesi (ek-33)” düzenlenerek yedi iş gününe kadar izin verildiğini ve araç kayıtlarına şerh düşüldüğünü yazıyor. Yani bu izin elindeyse araç istasyona kendi tekerleğiyle gidebiliyor.

Çekici o sürenin bittiği yerde devreye giriyor. Aynı fıkra, süre sonunda muayenesini yaptırmadığı tespit edilen aracın trafikten men edileceğini ve çekici ya da kurtarıcıyla götürülmek üzere İzin Belgesi (ek-33/A) düzenlenip sahibine veya işletenine teslim edileceğini söylüyor. Muayenesizliğin üç veya daha fazla tespiti hâlinde de her seferinde aynı yol işliyor. Aracın zaten yürümediği durumlarda ise soru baştan kapanıyor.

Kocaeli’de TÜVTÜRK’ün Gebze istasyonu var. Aracı platforma alıp istasyon girişine bırakıyoruz, sıraya girme ve muayene işlemi sana ait. Muayeneden emniyetsiz raporuyla çıkan bir araç yine yola çıkamaz, bu yüzden dönüş taşımasının da gerekip gerekmeyeceğini baştan konuşmak işini kolaylaştırır.

İstasyon randevusu saatliyse bunu bize söyle. Aracı erken almak, randevudan sonra saatlerce beklemekten daha rahat bir düzen kuruyor.

Yönetmeliğin 125 inci maddesi, Kanunun 21 inci maddesine istinaden trafikten men edilen araçlar için iki ayrı kapı tarif ediyor. Araç sürülerek götürülecekse “C” geçici trafik belgesi alınıyor. Çekici veya kurtarıcı marifetiyle götürülmek isteniyorsa İzin Belgesi (ek-33/A) düzenlenip araç sahibine ya da işletenine teslim ediliyor.

Aynı maddenin bir başka fıkrası daha net: karayolunda sürülmeye elverişli olmayan araçların trafikten men edilecekleri veya muhafaza altına alınacakları yere götürülmesi çekici ve kurtarıcı araçlar marifetiyle yapılıyor. Yani aracın yürümediği durumda seçenek zaten tek.

Belgeyi düzenleyen taraf idare. Biz belgeyi çıkartmıyoruz, çıkartılmış hâlini de denetlemiyoruz. Taşımaya başlamadan önce elinde ne olduğunu bilmek ikimizin de işine yarıyor, çünkü kapıda evrak eksiği çıkınca araç geri iniyor.

En sık gidilen yer Gebze Oto Sanayi Sitesi. Ustaya teslimde, aracı dükkânın önüne mi bırakacağımızı yoksa içeri mi çekeceğimizi ustanın kendisi söylüyor, o yüzden telefonunu paylaşman işi hızlandırıyor.

Diğer varış noktaları muayene istasyonu, yetkili servis hattı, alıcının adresi ya da senin kendi otoparkın oluyor. Kapalı otopark ve rampa varsa tavan yüksekliğini sormamız gerekiyor.

Yüklü platform yüksek bir araçtır, bodrum girişlerinin çoğuna sığmaz.

Belirli bir servisle anlaşmamız yok ve sana bir usta önermiyoruz. Nereye diyorsan oraya götürüyoruz.

Evrak işi bize ait değil. Tescil başvurusu, izin belgesi talebi, ceza itirazı, otopark çıkış yazısı: bunların hepsi araç sahibi ile idare arasında yürüyor.

Bir aracın taşınabilir olup olmadığına kâğıt üstünde biz karar veremeyiz.

Platformlu çekicimizin taşıdığı sınıf binek otomobil, SUV, hafif ticari araç, karavan, römork ve motosiklet. Kamyon ve otobüs çağrılarını da alıyoruz; o işler kendi ekibimizle ya da birlikte çalıştığımız ağır çekiciyle yürüyor.

Aracın ağırlığı ya da boyu bu sınıfın dışındaysa bunu ilk mesajda söylüyoruz, yola çıkıp orada öğrenmiyoruz.